ปัญจธาตุ 5 ธาตุในร่างกาย

ปัญจธาตุ 5 ธาตุในร่างกาย

ปัญจธาตุ เป็นทฤษฎีเก่าแก่ของจีน บรรยายถึงทุกสรรพสิ่งในจักรวาลล้วนประกอบด้วย ธาตุทั้ง 5 คือ ไม้ ไฟ ดิน ทอง นํ้า เป็นพื้นฐาน ซึ่งมนุษย์ก็เป็นส่วนหนึ่งของจักรวาล ก็มีลักษณะของธาตุทั้งห้าอยู่ในร่างกาย

การแพทย์แผนจีน จึงได้นำทฤษฎีปัญจธาตุมาประยุกต์ใช้ในร่างกายมนุษย์ มีความเชื่อว่าร่างกายดำรงอยู่ได้ ด้วยการทำงานของอวัยวะตันทั้งห้า ได้แก่ ตับ หัวใจ ม้าม ปอด และไต ซึ่งสามารถจำแนกออกเป็นลักษณะต่าง ๆ ดังนี้

ลักษณะเฉพาะตัวของปัญจธาตุ

ธาตุไม้ (木)
มีลักษณะพิเศษ คือ การเจริญงอกงาม แผ่กระจาย

  • อวัยวะตัน : ตับ
  • อวัยวะกลวง : ถุงน้ำดี
  • เนื้อเยื่อ : เอ็น
  • อวัยวะรับรู้ : ตา
  • อารมณ์ : โกรธ
  • อาการที่พบได้บ่อย : กังวล ตัวซีด นอนผวา

ธาตุไฟ (火)
มีลักษณะพิเศษ คือ ร้อน ให้ความอบอุ่น

  • อวัยวะตัน : หัวใจ
  • อวัยวะกลวง : ลำไส้เล็ก
  • เนื้อเยื่อ : หลอดเลือด
  • อวัยวะรับรู้ : ลิ้น
  • อารมณ์ : ดีใจ
  • อาการที่พบได้บ่อย : เสียงแหบ ตาล้า มึนหัว ปวดไหล่และข้อ

ธาตุดิน (土)
มีลักษณะพิเศษ คือ ให้กำเนิดแก่สรรพสิ่ง

  • อวัยวะตัน : ม้าม
  • อวัยวะกลวง : กระเพาะอาหาร
  • เนื้อเยื่อ : กล้ามเนื้อ
  • อวัยวะรับรู้ : ปาก
  • อารมณ์ : กังวล ครุ่นคิด
  • อาการที่พบได้บ่อย : ระบบเผาผลาญและระบบย่อยอาหารทำงานไม่ค่อยดี อ้วนลงพุง ท้องผูก ริดสีดวง

ธาตุทอง (金)
มีลักษณะพิเศษ คือ สะอาด บริสุทธิ์ แข็ง และมีความสามารถในการดูดซับ

  • อวัยวะตัน : ปอด
  • อวัยวะกลวง : ลำไส้ใหญ่
  • เนื้อเยื่อ : ผิวหนังและขน
  • อวัยวะรับรู้ : จมูก
  • อารมณ์ : เศร้า
  • อาการที่พบได้บ่อย : โรคหอบหืด ซึมเศร้า

ธาตุน้ำ (水)
มีลักษณะพิเศษ คือ ให้ความชุ่มชื้น การไหลลงสู่ที่ต่ำ หนาวเย็น

  • อวัยวะตัน : ไต
  • อวัยวะกลวง : กระเพาะปัสสาวะ
  • เนื้อเยื่อ : กระดูก
  • อวัยวะรับรู้ : หู
  • อารมณ์ : กลัว
  • อาการที่พบได้บ่อย : อาการบวมน้ำ หูอื้อ ความดัน เบาหวาน
ปัญจธาตุ 5 ธาตุในร่างกาย

การแพทย์แผนจีนใช้ทฤษฎีปัญจธาตุ เพื่ออธิบายถึงสรีรวิทยา การเกิดโรค และการป้องกันรักษาโรค ซึ่งอวัยวะในร่างกายจะถูกกําหนดไว้แล้วว่า อวัยวะใดเป็นธาตุอะไร และเมื่อมีความผิดปกติเกิดขึ้น ก็จะมีอาการแสดงออกตามอวัยวะรับรู้และเนื้อเยื่อของธาตุนั้น

ตัวอย่างเช่น

1) “ตับเป็นธาตุไม้” เมื่อมีความผิดปกติเกิดขึ้น ก็จะมีอาการแสดงออกที่ตาและเอ็น
2) คนที่เครียด ครุ่นคิดมาก ๆ มีผลต่อการทำงานของม้ามและกระเพาะอาหาร ทำให้เกิดอาการไม่สบายท้องและเบื่ออาหาร
3) ปลายลิ้นแดงเป็นแผล สะท้อนถึงมีปัญหาสุขภาพที่หัวใจและหลอดเลือด